Image default

The Θea Healing ~ Περί Ανωριμότητας – Η Μάστιγα της εποχής. Από την Ελευθερία Φιλίππου

Από την Ελευθερία Φιλίππου

Μπορούμε να ισχυριστούμε σήμερα ότι η ανθρωπότητα διακατέχεται από σοβαρότητα και ωριμότητα ή αντιθέτως βρίσκεται σε μια απύθμενη ανωριμότητα και λιμνάζουσα ανευθυνότητα?

Γνωρίζοντας την αποκαρδιωτική απάντηση, ας μη βιαστούμε να παραιτηθούμε. Όπως κάθε λεξικό της γλώσσας και το αλφαβητάρι της γραμματικής αρχίζει με το άλφα και τελειώνει στο ωμέγα, έτσι θα μπορούσαμε να πούμε πως το λεξικό και αλφαβητάρι της ζωής και της ιστορίας αρχίζει με το άλφα, όπου μεταφορικά θα βάζαμε την ανωριμότητα και τελειώνει στο ωμέγα σημαίνοντας την ωριμότητα ίσως και την τελειότητα. Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι είναι εξοικειωμένοι με τη φράση «Είναι το άλφα και το ωμέγα». Η αρχή και το τέλος δηλαδή.

Το ταξίδι λοιπόν και η πορεία από το άλφα στο ωμέγα δηλαδή από την ανωριμότητα στην ωριμότητα δεν είναι στρωμένο με ροδοπέταλα αλλά γεμάτο εσωτερικά και εξωτερικά εμπόδια, ενώ παράλληλα αφθονούν και τα εφόδια. Κι ενώ σίγουρα τα εμπόδια προηγούνται, οδηγούν όμως σε εφόδια που και αυτοσχεδιάζονται και επινοούνται. Είναι δε σήμερα τόση η πληθώρα των εφοδίων, ώστε να προκαλεί θλίψη το ότι οι άνθρωποι δεν τα αξιοποιούν και μια άνευ προηγουμένου ανευθυνότητα σχεδόν επιδεικτικά τα αγνοούν ή τα περιφρονούν.

Ανατρέχοντας στην εποχή της μυθολογίας, των Ομηρικών επών, των Λυρικών ποιητών αλλά και των μεγάλων τραγικών δεν βλέπουμε παρά το επίμοχθο ταξίδι και τη μεγαλειώδη πορεία του ανθρώπου για να φθάσει από την ανωριμότητα στην ωριμότητα.

Οι μύθοι του Αισώπου και οι άθλοι του Ηρακλή με τους βαθύτατους αλληγορικούς συμβολισμούς τους και τη διαχρονική παιδαγωγική τους αξία, καταδεικνύουν τα συγκλονιστικά αποτελέσματα της βούλησης και της προσπάθειας του ανθρώπου, σε αντίθεση με την αθλιότητα της αβουλίας, της απάθειας και της οκνηρίας. Ο άθλος σχετίζεται με τη γενναιότητα και τα έπαθλα της ωριμότητας ενώ η αθλιότητα συνάδει με τη δειλία και την ανωριμότητα.

Ο Οδυσσέας περιπλανήθηκε και πλανήθηκε, έπαθε πολλά και έμαθε πολλά και ως αμετανόητος λάτρης της ζωής και θνητός έφτασε στην πολυπόθητη Ιθάκη ώριμος και σοφός. Να «οι Ιθάκες τι σημαίνουν»!

Ο Κάντ θα ορίσει τον Διαφωτισμό ως «έξοδο του ανθρώπου από την ανωριμότητα για την οποία ο ίδιος είναι υπεύθυνος» και θα προτείνει ως σύνθημα του το “sapere aude” (τόλμα να σκεφθείς).

Στην εποχή μας βλέπουμε ότι ενώ ο άνθρωπος διαθέτει ένα τεράστιο εγκέφαλο με αναρίθμητες δυνατότητες εντούτοις ζει και συμπεριφέρεται σχεδόν σαν ανεγκέφαλος. Δισεκατομμύρια εγκεφαλικοί νευρώνες πάνε χαμένοι παραμένοντας σε λαθροβίωση ή και απενεργοποιημένοι και αυτό το αποδίδουμε στην αβουλία, την έλλειψη ωριμότητας και την απουσία σοβαρότητας.

Πολύ εύστοχα λοιπόν ο Αριστοτέλης διέκρινε τις διανοητικές (σοφία, διάνοια) από τις ηθικές (ψυχικές) αρετές (ανδρεία, δικαιοσύνη, σωφροσύνη) επισημαίνοντας το σημαντικό ρόλο της βούλησης (προαίρεσις-επιλογή). Για παράδειγμα, η γνώση της ανδρείας (Πλάτων) δε λέει τίποτα, αλλά το να είμαστε ανδρείοι (Αριστοτέλης) μετράει.

Η ωριμότητα λοιπόν προϋποθέτει τη βούληση και δευτερευόντως τη διάνοια, καθόσον βλέπουμε συχνά ότι ένας διανοούμενος ένας σοφός ή και ένας πολύ έξυπνος άνθρωπος μπορεί να είναι άβουλος, ανώριμος και δειλός επειδή η ωριμότητα έχει να κάνει λιγότερο με τη πνευματικότητα και περισσότερο με τις θυμικές (ψυχικές) αρετές όπως είναι το θάρρος, η τόλμη, η δικαιοσύνη και η υπεύθυνη αποφασιστικότητα.

Με περίσσεια εξυπνακισμού και κυνισμού κάποιοι διατείνονται πως δεν χρειάζεται να ωριμάσει ο άνθρωπος, γιατί μετά την ωρίμανση έρχεται το «σάπισμα» και θα συμφωνούσα ευχαρίστως, μόνο που εδώ… πρόκειται για ανθρώπους και όχι για φυτά. Ο δρόμος για την ωριμότητα έχει πένθος, πόνο και σκληρή προσπάθεια: πενθούμε αφήνοντας πίσω την ανέμελη (χωρίς ευθύνες) παιδική ηλικία ή την «παρατεταμένη» εφηβεία και αναλαμβάνουμε ευθύνες για να ανδρωθούμε, να ωριμάσουμε και να σοβαρευτούμε.

Είναι με το θυμικό (αισθήματα, επιθυμίες, ορέξεις) που εισερχόμαστε στη ζωή και την κοινωνία και δοκιμαζόμαστε στον πολιτισμό και στον κόσμο των αξιών. Το θυμικό όμως περιέχει και ακατέργαστες εξορμήσεις, τυφλές και άξεστες επιθυμίες και ορέξεις, κι εδώ είναι καθοριστική η συνδρομή της βούλησης για να τις διαπλάσει ποιοτικά, να τις μετουσιώσει και να τις εξευγενίσει.

Ανιχνεύοντας τα αίτια της ανωριμότητας, διαπιστώνουμε πως η ευθύνη και κυρίως για τα εσωτερικά αίτια, ανήκει ολοκληρωτικά στον άνθρωπο και μόνο.

Ο Κάντ μας λεει ότι είμαστε υπεύθυνοι για την ανωριμότητα όταν η αιτία της βρίσκεται όχι στην ανεπάρκεια του νου αλλά στην αδυναμία, στην έλλειψη θάρρους και αποφασιστικότητας να μεταχειριζόμαστε τον νου χωρίς την καθοδήγηση ενός άλλου. Άρα την αιτία εφόσον δεν βρίσκεται στην ανεπάρκεια του νου θα την εντοπίζαμε στον χώρο του θυμικού απ όπου πηγάζουν το θάρρος, η τόλμη, η αποφασιστικότητα και η δύναμη της βούλησης. Δηλαδή η ανωριμότητα δεν είναι ανικανότητα του ανθρώπου να μεταχειρίζεται τον νου αλλά πλαδαρότητα και αχαμνότητα της θέλησης να σκεφθεί, να αποφασίσει και να πράξει.

Εμείς ευθυνόμαστε που βουλιάζουμε στην αβουλία και στην απραξία αντί να αδράξουμε την ευκαιρία.

Μυριάδες δυνατότητες φρικιούν γύρω μας

κι ούτε που καθόλου εγγίζουμε οι ηλίθιοι’

(Οδ. Ελύτης, Τρία Ποιήματα με σημαία ευκαιρίας)

σχετικα αρθρα

Leave a review

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε συσκευές, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες που αποστέλλονται από μια συσκευή για τους σκοπούς που περιγράφονται παρακάτω. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία μας και των συνεργατών μας για τους εν λόγω σκοπούς. Εναλλακτικά, μπορείτε να κάνετε κλικ για να αρνηθείτε να δώσετε τη συγκατάθεσή σας ή να αποκτήσετε πρόσβαση σε πιο λεπτομερείς πληροφορίες και να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας πριν από τη συγκατάθεσή σας. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτή την επεξεργασία. ΑΠΟΔΕΧΟΜΑΙ Περισσότερες Επιλογές