Image default

PressDay: 17 Νοέμβρη 1973. “Εδώ Πολυτεχνείο”…

Ήταν περίπου 3:00 τη νύχτα, ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου του 1973. Η ηχηρή εξέγερση των φοιτητών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, πνίγεται στο αίμα. Η εντολή του επικεφαλής προς τον οδηγό του τανκ ήταν σαφής: “Προχώρα”. Κάποιοι λένε πως η διαταγή συνοδευόταν με την απειλή του όπλου…

Τα γεγονότα ξεκίνησαν στις 14 Νοεμβρίου του 1973, όταν ομάδα φοιτητών καλαμβάνουν το κτίριο της Σχολής στην οδό Πατησίων. Αρχικό τους αίτημα ήταν να σταματήσει η υποχρεωτική στρατολόγηση φοιτητών για την οργάνωση νεολαίας της Χούντας. Σύντομα η διαμαρτυρία εξελίχθηκε σε εξέγερση, με πλήθος φοιτητών αλλά και λαού να καταφθάνει προς συμπαράσταση μέσα και έξω από το Πανεπιστή

«Εδώ Πολυτεχνείο! Λαέ της Ελλάδας το Πολυτεχνείο είναι σημαιοφόρος του αγώνα μας, του αγώνα σας, του κοινού αγώνα μας ενάντια στη δικτατορία και για την Δημοκρατία».μιο.

Αμέσως στήνεται και ο ιστορικός ραδιοφωνικός σταθμός “των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων” στα εργαστήρια της σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών από τον Γιώργο Κυρλάκη. Βασικοί εκφωνητές η Μαρία Δαμανάκη Δημήτρης Παπαχρήστος και ο Μίλτος Χαραλαμπίδης.

Η δράση των παρακρατικών

Η παράνομη κυβέρνηση των Συνταγματαρχών δεν άργησε να αντιδράσει. Το πρώτο βράδυ της κατάληψης μια ομάδα περίπου εκατό χουντικών νεολαίων της οργάνωσης Κόμμα 4ης Αυγούστου (Κ4Α) του Κώστα Πλεύρη μαζί με ασφαλίτες και παρακρατικούς προσπάθησαν να εισβάλλουν στο Πολυτεχνείο, όμως έδρασαν χωρίς σχεδιασμό και χωρίς ηγεσία το μόνο που κατάφεραν ήταν η παρεμπόδιση της τροφοδοσίας των φοιτητών από εξωτερικές ομάδες περιφρούρησης. Η ίδια ομάδα επανήλθε τη νύχτα της 16ης Νοεμβρίου, στην οποία φέρεται επίσης να συμμετείχε και ο αργότερα αρχηγός και ιδρυτής της Χρυσής Αυγής, Νίκος Μιχαλολιάκος, σε ηλικία μόλις 16 χρονών. Μεταξύ τους ο Ηλίας Τσιαπούρης, που μαζί με άλλους παρακρατικούς κατηγορήθηκε ότι πυροβολούσε διαδηλωτές από την ταράτσα του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Διασκορπίστηκαν, όμως μετά από επίθεση αστυνομικών που δεν αντιλήφθηκαν την ταυτότητά τους.

Η εξέγερση οργανώνεται και εξαπλώνεται σε όλη την Ελλάδα

Με την κατάληψη του Πολυτεχνείου συγκροτήθηκε Συντονιστική Επιτροπή αποτελούμενη από 22 φοιτητές και 2 εργάτες, που είχαν σαν έργο τους τόσο να συντονίζουν τις κινήσεις της κατάληψης, όσο και να ενημερώνουν και να εμψυχώνουν τον Ελληνικό λαό για να συμμετάσχει οργανωμένα στον αγώνα κατά της Χούντας. Συγχρονίστηκαν ομάδες δράσεις που ανέλαβαν να ετοιμάζουν πλακάτ με συνθήματα, ,φειγβολάν που τα μοίραζαν σε περαστικά αυτοκίνητα, τρόλεϊ, λεωφορεία και ταξί,

Εντός του κτιρίου οργανώθηκε κουζίνα και ιατρείο που συντηρούνταν κυρίως από προσφορές του κόσμου που κατέφθανε για να προσφέρει ότι μπορούσε ο καθένας. Οι ομάδες περιφρούρησης της κατάληψης ανέλαβαν να εντοπίζουν παρεισφρέντες παρακρατικούς και πράκτορες.

Ώρα την ώρα η δύναμη της εξέγερσης απλωνόταν σε όλη την πόλη αλλά και σε όλη την Ελλάδα, με διαδηλώσεις και συλλαλητήρια ενάντια στο καθεστώς της Χούντας, με οδοφράγματα και οδομαχίες μεταξύ εξεγερμένων και αστυνομίας.

Οι συμπλοκές με την αστυνομία κλιμακώνονται.

Το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου η αστυνομία εξαπόλυσε επίθεση ενάντια στο πλήθος που ήταν συγκεντρωμένο έξω από το Πολυτεχνείο. Επιδόθηκαν σε άγριο ξύλο κατά των διαδηλωτών με γκλομπς, ενώ επιτέθηκαν δακρυγόνα και σφαίρες ντουμ-ντουμ. Οι διαδηλωτές απάντησαν με οδοφράγματα ανατρέποντας τρόλεϊ και άναψαν φωτιές για να εξουδετερώσουν τη δράση των δακρυγόνων. Μπροστά στην αδυναμία της να διαλύσει τον κόσμο η αστυνομία προέβη και στη χρήση όπλων, όμως και πάλι χωρίς αποτέλεσμα.

Οι εξεγερμένοι ήταν αποφασισμένοι να ρίξουν τη Χούντα των Συνταγματαρχών.

Η επέμβαση του στρατού

Μετά τις αποτυχημένες προσπάθειες της αστυνομίας να διαλύσει το πλήθος, αποφασίστηκε η επέμβαση του στρατού. Από το στρατόπεδο του Γουδίου ξεκινούν τρία άρματα και παρατάσσονται έξω από τη σχολή. Το ένα στάθηκε μπροστά την πύλη του πολυτεχνείου και τα άλλα δύο στους πλαϊνούς δρόμους αποκλείοντας τις άλλες εισόδους της σχολής.

“Αδέλφια μας στρατιώτες, αδέλφια μας στρατιώτες, είμαστε άοπλοι, είμαστε άοπλοι”…

Στις 3 π.μ. της 17ης Νοεμβρίου, δόθηκε η διαταγή στο κεντρικό τανκ να γκρεμίσει την πύλη.

Ο σταθμός του Πολυτεχνείου έκανε έκκληση στους στρατιώτες να αψηφήσουν τις εντολές των ανωτέρων τους και να μην χυθεί ελληνικό αίμα.

Οι καταληψίες φοιτητές μαζί με τον εκφωνητή του ραδιοφωνικού σταθμού του Πολυτεχνείου ψάλλουν τον Εθνικό Ύμνο.

Το άρμα προχωράει, παρασύροντας τις Ελληνικές σημαίες που είχαν τοποθετηθεί πάνω στην πύλη και συνθλίβοντας όσους βρίσκονταν πίσω της όπως και την φοιτήτρια Πέπη Ρηγοπούλου, η οποία τραυματίστηκε με σοβαρά κατάγματα στα πόδια. Πολλοί αμφισβήτησαν τη συνθλιβή φοιτητών και μέχρι σήμερα δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Ο εισαγγελέας Τσεβάς ο οποίος ερεύνησε τα στοιχεία για τα θύματα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, σχολίασε ως «λίαν πιθανό αλλά ανεπιβεβαίωτο» το γεγονός της συνθλιβής φοιτητών πίσω και πάνω στην πύλη.

Μετά την εισβολή του στρατού, οι φοιτητές απομακρύνθηκαν ήσυχα από το στρατό από την πύλη της οδού Στουρνάρα. Εκεί ήταν παραταγμένες οι αστυνομικές δυνάμεις όπου προσπάθησαν να “βγάλουν το άχτι τους” πάνω στους ηττημένους φοιτητές.

Σύμφωνα με το πόρισμα Τσεβά, υπήρξαν περιπτώσεις που οι στρατιώτες παρενέβησαν εναντίων των αστυνομικών για να περιφρουρήσουν την ομαλή έξοδο των φοιτητών.

Οι κυνηγημένοι όμως φοιτητές από την αστυνομία ξέφυγαν στους γύρω δρόμους ενώ κάποιοι βρήκαν καταφύγιο στις παρακείμενες πολυκατοικίες.

Ο σταθμός του Πολυτεχνείου συνέχισε να εκπέμπει έως και 40 λεπτά μετά την εισβολή του στρατού.

Οι ελεύθεροι σκοπευτές και οι νεκροί του Πολυτεχνείου

Επί χρόνια αμφισβητούταν το γεγονός ότι υπήρξαν νεκροί στα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Είναι γεγονός όμως ότι είχαν τοποθετηθεί ελεύθεροι σκοπευτές στα κτίρια γύρω από τη σχολή και πυροβολούσαν αδιακρίτως.

Μετά τη καταστολή της εξέγερσης, στρατιώτες και αστυνομικοί έβαλαν με πραγματικά πυρά κατά πολιτών μέχρι και την επόμενη μέρα. Οι θάνατοι ήταν πολλοί τόσο γύρω από το Πολυτεχνείο όσο και στην υπόλοιπη Αθήνα. Η πρώτη επίσημη καταγραφή έγινε τον Οκτώβριο του 1974, από τον εισαγγελέα Δημήτρη Τσεβά, ο οποίος εντόπισε 18 επίσημους ή πλήρως βεβαιωθέντες νεκρούς και 16 άγνωστους «βασίμως προκύπτοντες».

Ένα χρόνο αργότερα ο αντιεισαγγελέας εφετών Ιωάννης Ζαγκίνης ανέφερε 23 νεκρούς. Οι πρώτες δημοσιογραφικές προσπάθειες για την καταγραφή των γεγονότων έκαναν λόγο για 59 έως και 79 θύματα, ενώ η έρευνα του Διευθυντή Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, Λεωνίδα Καλλιβρετάκη το 2003, καταγράφει ότι ο αριθμός των επωνύμων νεκρών ανέρχονταν σε 24, ενώ αυτός των νεκρών αγνώστων στοιχείων σε 16.

Ανάμεσα στα θύματα του Πολυτεχνείου έχουν καταγραφεί ο 19χρονος Μιχάλης Μυρογιάννης, ο μαθητής λυκείου Διομήδης Κομνηνός και ένα πεντάχρονο αγόρι που σκοτώθηκε από πυροβόλο όπλο στρατιώτη στην περιοχή του Ζωγράφου.

Τα γεγονότα της 17ης Νομεβρίου ήταν η αρχή του τέλους για τη δικτατορία. Ο στρατιωτικός νόμος που επέβαλε ο δικτάτορας Γιώργος Παπαδόπουλος του κόστισε την εξουσία αφού ανετράπη λίγες ημέρες αργότερα, στις 25 Νοεμβρίου και την εξουσία κατέλαβε ο σκληροπυρηνικός ταξίαρχος Δημήτρης Ιωαννίδης.

Το τέλος της χούντας στην Ελλάδα ήρθε στις 23 Ιουλίου 1974, μετά την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο και την επέμβαση-φιάσκο του Ελληνικού στρατού.

Η επέτειος

Για χρόνια οι εορτασμοί για την επέτειο του Πολυτεχνείου ήταν απαγορευμένοι. Παρά το γεγονός ότι η δημοκρατία είχε πλήρως αποκατασταθεί στη χώρα, οι αναφορές στην ημέρα ήταν λιγοστές και μόνο αυτόνομα κάποιοι φοιτητές και μαθητές καλούσαν σε αποχή και πορεία.

Οι πρώτες μικρές ανεπίσημες πορείες οργανώνονταν αυτόνομα μεταξύ μαθητών, σπουδαστών και εργατικών φορέων, ενώ μέσα σε γυμνάσια και λύκεια, με την ανοχή των καθηγητών, οι μαθητές μεταξύ τους έπαιζαν ηχητικά ντοκουμέντα από την ημέρα και μοιραζόντουσαν ασπρόμαυρες φωτογραφίες.

Η τότε Αστυνομία Πόλεων και η Χωροφυλακή συνέχιζαν να αποτελούν κράτος εν Κράτει και οι πορείες για την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου αποτελούσαν γι’ αυτούς κάθε χρόνο “κόκκινο πανί”, ακόμα και στην ελεύθερη Ελλάδα.

Το 1980, η πορεία είχε άσχημη κατάληξη, όταν μετά την επίθεση αστυνομικών με γκλομπς, έχασαν τη ζωή τους δύο διαδηλωτές, η 20άχρονη εργάτρια Σταματία Κανελλοπούλου και ο Κύπριος φοιτητής της Νομικής, Ιάκωβος Κουμής, 26 ετών.

Η πρώτη επίσημη ανακήρυξη της 17ης Νοεμβρίου ως ημέρα μνήμης και επετείου των γεγονότων του Πολυτεχνείου, ανακοινώθηκε από την νεοεκλεγείσα Σοσιαλιστική κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου, παρόλο που έσπευσε τη διαχωρίσει από τις δύο Εθνικές Επετείους εθνεγερσίας.

Στα χρόνια που ακολούθησαν, η πορεία του Πολυτεχνείου γνώρισε τεράστια μαζικότητα ενώ πολίτες από όλη την Ελλάδα κατέφθαναν στον προαύλιο χώρο με ένα γαρύφαλλο, ως φόρο τιμής στους εξεγερθέντες φοιτητές.

Η πορεία καθιερώθηκε να ξεκινάει στις 4:00 το απόγευμα με αφετηρία το Πολυτεχνείο και κατάληξη στην Αμερικάνικη Πρεσβεία, καθώς θεωρούνταν πάντα ότι πίσω από τη χούντα στην Ελλάδα κρύβονταν οι Μυστικές Υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σχεδόν κάθε χρόνο η πορεία καταλήγει σε επεισόδια ενώ μία ακόμα πορεία είχε οδυνηρή κατάληξη όταν το 1985 και αφού έχει διαλυθεί το κύριο μπλοκ της πορείας, ξεσπούν επεισόδια ανάμεσα ομάδες αυτονομιστών και αστυνομικούς των ΜΑΤ που είχαν πάει “για σουβλάκι” στην πλατεία Εξαρχείων. Τα αίματα άναψαν γρήγορα και όταν μία μολότοφ έπεσε πάνω στην κλούβα των ΜΑΤ, ο 25χρονος αστυνομικός Θανάσης Μελίστας, πυροβόλησε εν ψυχρώ δολοφονώντας πισώπλατα τον 15άχρονο μαθητή Μιχάλη Καλτεζά.

Κάθε χρόνο η πορεία για την επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου συγκεντρώνει το μεγάλο πολιτικό ενδιαφέρον για τα κόμματα της αντιπολίτευσης και τους συλλογικούς φορείς, συγκεντρώνοντας όλα τα κεντρικά συνθήματα της πολιτικής επικαιρότητας.

Φέτος, για πρώτη φορά μετά το 1973, στις 17 Νοεμβρίου, επιβλήθηκε “απαγόρευση των συναθροίσεων”. Οι δρόμοι της Αθήνας θα μείνουν άδειοι.

Η ματωμένη σημαία όμως του Πολυτεχνείου, θα είναι πάντα εκεί για να μας θυμίζει πως οι νίκες έρχονται με αγώνες.


σχετικα αρθρα

Leave a Comment

Εμείς και οι συνεργάτες μας αποθηκεύουμε ή έχουμε πρόσβαση σε πληροφορίες σε συσκευές, όπως cookies και επεξεργαζόμαστε προσωπικά δεδομένα, όπως μοναδικά αναγνωριστικά και τυπικές πληροφορίες που αποστέλλονται από μια συσκευή για τους σκοπούς που περιγράφονται παρακάτω. Μπορείτε να κάνετε κλικ για να συναινέσετε στην επεξεργασία μας και των συνεργατών μας για τους εν λόγω σκοπούς. Εναλλακτικά, μπορείτε να κάνετε κλικ για να αρνηθείτε να δώσετε τη συγκατάθεσή σας ή να αποκτήσετε πρόσβαση σε πιο λεπτομερείς πληροφορίες και να αλλάξετε τις προτιμήσεις σας πριν από τη συγκατάθεσή σας. Οι προτιμήσεις σας θα ισχύουν μόνο για αυτόν τον ιστότοπο. Λάβετε υπόψη ότι κάποια επεξεργασία των προσωπικών σας δεδομένων ενδέχεται να μην απαιτεί τη συγκατάθεσή σας, αλλά έχετε το δικαίωμα να αρνηθείτε αυτή την επεξεργασία. ΑΠΟΔΕΧΟΜΑΙ Περισσότερες Επιλογές